Techbrocracy Tornado

Posted on 11/01/202510/12/2025 by Klaas Dijkhoff

De les van elke Politieke storm: Snelheid bepaalt Impact.

Het is momenteel tamelijk turbulent in de wereld. Je gedachten zijn nog niet geordend, of alles is alweer veranderd.

Waar je op maandag nog over speculeert, zoals “Zou Musk ook in Nederland een rol gaan spelen?”, is op dinsdag al door de werkelijkheid ingehaald. Zo is er Wilders die amechtig via X (voorheen Twitter) bedelt om Musk’s erkenning.

Ik las een interessante beschouwing van Ivan Krastev in The Atlantic. Ivan Krastev, een vooraanstaand politiek wetenschapper, vergelijkt de huidige tijd met 1989 en de jaren erna. Niet omdat de richting van de grote politieke ontwikkelingen hetzelfde is, maar omdat de snelheid van verandering vergelijkbaar is. Voor mij als liberaal voelt het vallen van de Berlijnse muur, het uiteenvallen van de Sovjetunie, de stijging van het aantal democratische samenlevingen en de hoogtijdagen van internationale handel en verbondenheid heel anders aan dan de huidige ontwikkelingen.

We zien nu nationalisme, protectionisme, populisme, nihilisme en absurdisme. Al zal het laatste aan mij liggen, want het feit dat Andrew Tate een nieuwe politieke partij start (BRUV) met als doel ‘Save Britan!’ (zijn spelfout, niet de mijne) komt op mij absurd over. Toch vinden talloze jonge mannen ….

Probleem oplossen? Noem het een crisis!

Posted on 27/04/202410/12/2025 by Klaas Dijkhoff

Probleem oplossen? Noem het een crisis!

De vier informerende verschillen enorm van elkaar. In historie, in stijl, in programma. Over één onderwerp zijn het ze het in elk geval roerend eens: meer grip op migratie. Minder minder minder mensen erbij elk jaar.

Roep je minder migratie, dan denken we automatisch aan asielzoekers. En dan vooral de groep die wel asiel zoekt, het niet krijgt, maar toch blijft hangen. Zie die nog maar eens weg te krijgen als ze zelf niet meewerken en het land van herkomst doet alsof de neus bloedt. De reden dat dat veel Nederlanders een doorn in het oog is, is logisch: het voelt onrechtvaardig omdat het dat is. Echte vluchtelingen zijn welkom, mensen die doen alsof ze vluchteling zijn en vervolgens door de mand vallen, die zijn geen minuut langer welkom.

Daarnaast willen alle partijen echte vluchtelingen op zich wel helpen en bescherming bieden, maar moet dat allemaal ook fysiek in Nederland? Is opvang in de regio niet logischer? Was dat ook niet het onderliggende beeld van het Vluchtelingenverdrag? Dat landen hun buren helpen als ze in nood zijn?

Here we go…

Posted on 22/11/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

Hou Politici heel, koester ze en geef er vandaag één je stem.

Here we go...

Daar gaan we dan…
Verkiezingsdag, we mogen weer stemmen.
Dat blijft iets fantastisch.

U heeft zich ook goed voorbereid?
Alle programma’s gelezen?

In elk geval de programma’s van de drie tot vier partijen die u zou overwegen?

De lange interviews gekeken of beluisterd met de drie tot vier lijsttrekkers die uw interesse hebben gewekt?
Want we hadden toch zo’n behoefte aan inhoud?
We waren de TV-debatten toch beu?
Met die oneliners en korte statements waar we niks aan hadden?

Ik neem het u niet kwalijk als het niet is gelukt.
Dat zou hypocriet zijn.
Ik heb een map met een stuk of 11 verkiezingsprogramma’s om mijn computer staan.
Ben niet verder gekomen dan via de zoekfunctie een aantal onderwerpen te scannen.

Ik heb de lijsttrekker-interviews van ruim anderhalf uur per stuk die Rutger Bregman en Jesse Frederik voor de Correspondent hebben gehouden allemaal braaf gebookmarkt. Ze zullen onbeluisterd blijven.

Ik heb de meeste TV-debatten gekeken, ik heb het nieuws gevolgd.
En ik heb X weer op m’n telefoon gezet.
Veel te vaak per dag geopend ook. Gereageerd soms.
Accounts op negeren gezet en nog veel meer op blokkeren.

Me tegen beter weten in weer verbaasd over de drek, de lelijkheid en de polarisatie op social media. Hoofdschuddend scrollend door nutteloze oprispingen terwijl ik die tijd beter had kunnen besteden.

Geschokkeerd over de vrouwenhaat en het onversneden racisme in mijn timeline na het liken van een pro-Dilan Yesilgoz post.

En ja, ook ik was na het uitkomen van weer een verse peiling druk bezig in allerlei app-groepen om het te duiden, de spanning met elkaar te delen en de onverwachte wendingen na te bespreken.
Om daarna te constateren dat die peilingen ons wel erg leiden en me daar dan weer kritisch over uit te laten.

Het maakt natuurlijk voor ons land geen klap uit dat het mij niet gelukt is me af te sluiten door de dagelijkse mediaruis en me gedegen te verdiepen in de karakters van de kandidaten en de analyses en standpunten van de partijen.

Hoe denkt Putin?

Posted on 25/06/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

Hoe denkt Vladimir Putin?

Verhelderende lesssen van de Kremlin-fluisteraar

Het is me het weekend wel… De Wagner-groep, het huurlingenleger dat Putin de nodige successen heeft bezorgd in zijn oorlog tegen Oekraïne, keert zich tegen hem.

Althans, Wagner-baas Prigozjin dirigeerde zijn troepen in een opmars richting Moskou om 200 kilometer voor de stadsgrenzen weer om te keren. Even laten zien waar hij toe in staat is. “Nobody fucks with Prigozjin.” Zelfs Putin niet.

Zo’n theatrale daad past perfect in de Russische politiek, het is een grootse gok zonder garanties, een spel dat kan uitmonden in komedie, tragedie of parodie. Een emotionele wending die de wereld op z’n minst voor een dag in vervoering brengt. Die zaterdag 24 juni over de hele wereld gewone mensen weer eens liet praten over een en hetzelfde onderwerp. Politiek als theater, sterke mannen in de hoofdrol, het volk als figuranten. TV en internet als perfecte brengers van een schouwspel waarin fictie en realiteit zo innig verweven raken dat ze aan het einde zelf niet meer weten wie wie is.

Welkom in de radicale variant van performance politics.
Welkom in de compromisloze versie van ultiem populisme.
Welkom in het type politiek waar Putin een grootmeester in is en types als Trump en Erdogan ambitieuze nastrevers.

Welkom in een wereld die totaal anders is dan de onze… toch?

Technocratie vs. Populisme

Het lijkt simpel: Nederland is een democratie en Rusland een autocratie. Dat zijn totaal verschillende politieke systemen en die ontmoeten elkaar niet. Ik vrees dat het zo simpel niet is. De mechanismen die een autocratie sterk houden, zien we ook in democratieën terug. Met name in het populisme. Als je die mechanismen beter snapt, snap je ook waarom populisten zo snel succes kunnen hebben en vooral waarom andere partijen vol afgrijzen en ongeloof blijven doen wat ze altijd deden tot ze ineens op een dag alles verloren blijken te hebben.

We hoeven de planeet niet te redden!

Posted on 04/06/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

We hoeven de planeet niet te redden!

De kracht van framing in het klimaatdebat

Frame 1: Red de planeet!

Ik heb er lang over nagedacht, me verdiept in de huidige stand van de wetenschap en de voor- en nadelen tegen elkaar afgewogen. Mijn conclusie: we hoeven de planeet niet te redden. De planeet redt zichzelf wel. Of we nu anderhalve graag opwarmen, twee graden, drie of vier: de planeet zal er niet door vergaan.

Of wij mensen er nog op kunnen leven? Dat is een hele andere vraag. Om onszelf te redden zullen we flink aan de bak moeten en de opwarming afremmen in tempo en beperken in eindresultaat. Maar hoe krijg je mensen daarin mee?

Frame 2: ‘Klimaatverandering is door de mens veroorzaakt, dus de mens moet het oplossen.’

Hoeveel jaar hebben we al energie besteed aan de vraag of en zoja, in hoeverre, de opwarming van de aarde door de mens wordt veroorzaakt?

Een succesvol patroon dat klimaatscepsis of niets doen in de hand werkt: iemand trekt het in twijfel en als naïeve lemmingen springen de goedbedoelende in het feitenravijn om aan te tonen dat de menselijke invloed wel degelijk aanwezig en cruciaal is. Als er dan van de honderd rapporten er een paar in twijfel te trekken zijn, kunnen de sceptici weer twijfel zaaien en maatregelen vertragen.

Van beide ‘frames’ is een klein stukje hier weergegeven. Het hele artikel staat op Substack, waar Klaas je ook meeneemt in een alternatief frame, Podimo – wekelijkse podcast met Dijkhoff en Segers- en Should TATA stay or should they go?

True Pricing bij de Appie

Posted on 22/04/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

True Pricing bij de Appie

Gratis bestaat niet

Als ik jou iets gratis geef (zoals een proeflidmaatschap op de betaalde variant van mijn substack), dan moet voor wat je krijgt net zo hard gewerkt worden als wanneer je ervoor betaalt.

Je kunt wel iets gratis krijgen doordat een ander de kosten op zich neemt. Zo lang die ander dat vrijwillig doet, is dat prima. Heel aardig zelfs. Als iemand daartoe gedwongen wordt, is het foute boel. Daar zijn gelukkig wetten voor om ons daartegen te beschermen. Verbod op slavernij, verbod op kinderarbeid, verplicht minimumloon etc.
Maar wat nou als degene die het betaalt het niet doorheeft? Of zelfs nog geboren moet worden?

Hoe brengen we sociale kosten in rekening? Hoe brengen we schade aan onze leefomgeving in rekening? Hoe betalen we nu voor de onzekerheden en risico’s van ons handelen?

Op die vragen probeert ’true pricing’ een antwoord te geven. Je rekent “verborgen kosten” toe aan een product of activiteit en brengt die dan in rekening. Niet een vast % BTW op alles, maar betalen naar schade en impact. Het lijkt me technisch heel ingewikkeld om het echt in te voeren. Maar elk jaar zie ik nieuwe oplossingen op m’n telefoon verschijnen voor dingen die tot voor kort technisch heel ingewikkeld waren, dus waarom zou dit niet kunnen?

Albert Heijn is een proef gestart om mensen bekend te laten worden met true pricing.

Het hele artikel staat op Substack. Benieuwd?

AI-angst

Posted on 22/04/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

AI-angst

De intelligentie is kunstmatig, de angst is echt

Wat moeten we met AI?
Ik zal heel eerlijk zijn: ik weet het niet.
Het overkomt me niet vaak, maar ik kom nu niet verder dan dat ik het fascinerend en eng tegelijk vind.

Het gaat nu ook allemaal sneller dan ons brein kan bijhouden. De meningen over AI zijn amper bij te houden, laat staan de ontwikkeling in AI zelf.

Aan de ene kant de nerds die ons voorspellen welke geweldige dingen allemaal mogelijk worden als AI doorbreekt. Aan de andere kant koortsdromen over samenwerkende AI-robots die zich tegen hun schepper keren en de mensheid tot slaaf maken of vernietigen.

Lachen met AI

De media die zich op de massa richt houdt zich ondertussen vooral bezig met ‘geinige AI-dingen’. Een pophit, een nieuw Oasis-album waar de ‘zanger’ enthousiast over is, algoritmische parfum, een winnaar die zijn prijs teruggeeft omdat zijn foto AI-gegenereerd bleek en een AI-Vermeer die in het Mauritshuis op de plek van het origineel mag hangen.

Superlollig allemaal. Ondertussen ook walgelijke AI-uitglijders zoals een ‘interview’ met Michael Schumacher in de categorie ‘lachen met verlamden’ en een Snapchat AI-vriendje dat beweert een mens te zijn en echte fysieke afspraakjes maakt met jonge tieners.

Wil je verder lezen? Het hele artikel staat op Substack.

Onbetaalbare ballen

Posted on 09/04/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

Onbetaalbare ballen

Hoe een vleesbelasting ons niet veel minder vlees laat eten

Pasen, voor de één het feest van Christus’ verrijzenis, voor de andere een pelgrimstocht naar de meubelboulevard. Gegeten wordt er in elk geval doorgaans veel. Daarom beschrijf ik deze week onze band met vlees. Waarom leidt de beleidsarmoede van altijd maar financiële prikkels niet tot de beoogde gedragsverandering: minder vlees eten. Na dat artikel beschrijf ik voor de betalende Substack abonnees waarom ‘grote debatten’ in de Tweede Kamer bijna altijd tegenvallen, zoals ook deze week weer.

Het advies: eet minder vlees

Een paar weken geleden was er weer eens een rapport met een inventarisatie van wat we zouden kunnen doen om klimaatdoelen te halen.

‘Minder vlees eten’ staat daar altijd in.

Rationeel gezien een logisch advies.
Het is behoorlijk inefficiënt om eerst plantaardige voedingsstoffen in een dier te stoppen en dan daarna dat dier op te eten. Het is ook niet heel goed voor het klimaat. Het is wel heel lekker, dat dan weer wel.

Het artikel is verder te lezen op Substack. Benieuwd?

Hoe nu verder, deel 3

Posted on 25/03/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

Hoe nu verder, deel 3

Jullie vragen nav de stukken over D66 en de BBB.

En een poging tot antwoord.

Vorige week schreef ik in twee delen over partijen die in mijn ogen een sleutelrol hebben na de verkiezingsuitslag van vorige week. Een artikel over BBB en eentje over D66.

Op die artikelen zijn veel reacties, vragen en opmerkingen gekomen, waarvoor dank!
Vandaag doe ik een poging veel van die vragen te beantwoorden.
Een deel van dit artikel is alleen beschikbaar voor betalende substack abonnees.

Wat vind je van de verkenners die BBB heeft aangesteld?

Slimme zet. Het is natuurlijk deels uit gebrek aan alternatief: je kunt ook geen BBB’ers met bestuurlijke ervaring kiezen. Die zijn er nog niet.
Door te kiezen van mensen van verschillende partijen of partijloos, met verschillende bestuurlijke achtergronden, van verschillenden naamsbekendheid, komt vooral het signaal over dat BBB voortvarend en adequaat in alle provincies iemand bereid heeft gevonden.

Toen vier jaar geleden Forum met een vergelijkbaar probleem zat, duurde het lang, werd het per provincie een (media-) event en leek het soms meer om de partij waar de verkenner lid van was te stangen dan om aan een coalitie te bouwen.

Caroline van der Plas drinkt echt geen havermelk, eerder karnemelk!

Tsja, ik snap dat havermelk inmiddels identiteitspolitiek is, maar het slaat natuurlijk nergens op. Havermelk lijkt mij een eerlijk boerenproduct, van een boer die met zorg zijn haver teelt waar wij vervolgens in allerlei verschillende varianten van kunnen genieten.

Benieuwd naar de rest van dit artikel? Lees verder op Substack.

Aan de BBBak

Posted on 19/03/202310/12/2025 by Klaas Dijkhoff

Aan de BBBak

Gaat BBB nu Bouwen of Blokkeren?

Gisteren beschreef ik de sleutelrol die D66 in mijn ogen heeft na de verkiezingsuitslag van deze week. Dat stuk kun je hier lezen.
Vandaag ga ik in op de andere partij met een sleutelrol: BBB.
Later deze week zal ik ingaan op de meest gestelde vragen en opmerkingen die ik van jullie via mail en social media heb ontvangen.

Aan de BBBak

Na de overwinningsroes moeten Caroline van der Plas en haar mensen flink aan de BBBak. Ze hebben, als grootste partij, in alle provincies nu het initiatief om een nieuw coalitie te bouwen.

Daarnaast hebben ze een belangrijke keuze als grootste partij in de Eerste Kamer: blokkeermacht of constructieve macht? Blokkeren of Bouwen?
Ga je plannen van het kabinet aanpassen in ruil voor je steun? Doe je water bij de wijn en sluit je compromissen? Maak je mensen trots op het bijbuigen van plannen en accepteer je daarmee dat je ook mensen teleurstelt? Want politiek is ook het rechtvaardig verdelen van teleurstelling.

Benieuwd naar de rest van Klaas zijn mening? Lees verder op Substack.